Begin jaren negentig lanceerde Time Life Video een natuurdocumentaire die me lang zou bijblijven: Predators of the Wild. In een reeks videobanden werden de levens van diverse predatoren uiteengezet, vergezeld door een dramatische voice-over, (inmiddels achterhaalde) video-effecten en bombastische muziek. Niet voor niets is die formule ook vandaag nog springlevend. 

Natuurdocumentaires zeggen niet alleen iets over de onderwerpen zelf: ze spelen ook in op het karakter van de kijker. De verschillen worden het duidelijkst zodra een roofdier de achtervolging inzet. De een slaat wanhopig de handen voor de ogen, de ander troost zichzelf in de kennis dat de natuur ‘nu eenmaal’ wreed is. Beide reacties staan symbool voor wat het is om mens te zijn. 

De natuur zit vol fenomenen die schuren met onze menselijkheid. Het erkennen daarvan is onderdeel van onze positie in de wereld: het lot van het mens-zijn. Tegelijkertijd hebben alleen wij de capaciteit om die fenomenen op te hangen aan een systeem dat groter is dan wijzelf. Co-existentie omvat meer dan enkel samenleven met de wezens om ons heen: het vereist ook een samengaan van conflicterende aspecten in onze eigen natuur. Niet of-of, maar en-en. 

Ook met de terugkeer van de wolf kunnen beide reacties naast elkaar bestaan. Dit themanummer van Zoogdier, samengesteld naar aanleiding van het Wolves Across Borders-congres, belicht de soort vanuit verschillende invalshoeken. Het bespreekt praktische succesverhalen, maatschappelijke en politieke gevolgen, de weerbarstigheid van het dier, de ontwikkeling van beleid en communicatie, dilemma’s in natuurbeheer en het juridische landschap voor de wolf in Europa. Zo komen we meer te weten over wolven én onszelf. 

Wij kijken National Geographic – National Geographic kijkt naar ons.

D.R. Taylor
Eindredacteur Zoogdier

Oorspronkelijk verschenen als redactionele bijdrage in Zoogdier, themanummer wolf (jaargang 36-3).